Студопедия

КАТЕГОРИИ:

АвтомобилиАстрономияБиологияГеографияДом и садДругие языкиДругоеИнформатикаИсторияКультураЛитератураЛогикаМатематикаМедицинаМеталлургияМеханикаОбразованиеОхрана трудаПедагогикаПолитикаПравоПсихологияРелигияРиторикаСоциологияСпортСтроительствоТехнологияТуризмФизикаФилософияФинансыХимияЧерчениеЭкологияЭкономикаЭлектроника



Банк ресурстарының ұғымы және құрылымы




Читайте также:
  1. АҚШ-тың қаржы-несиелік және салық жүйесі
  2. Ақша агрегаттары және ақша базасы
  3. Ақша айналамы және ақша айналымының заңы
  4. Ақша массасы және ақша агрегаттары
  5. Ақша массасы және оның жылдамдығы
  6. Адам», «Жеке Адам», «Даралық» түсініктерінің арақатынасы және дамуы.
  7. Азақстан Ұлттық банкісінің ұйымдастырылу және функционалдық құрылымы
  8. Азақстан Республикасының бастауыш және орта кәсіптік білім беру жүйелері
  9. Алыптасуы және даму кезеңдері
  10. Бақылау мәліметтері жетіспеген және болмаған жағдайларда таулық өзендер алаптарында қар қорын анықтау тәсілдері.

 

Коммерциялық банктер бір жағынан, шаруашылық субъектілердің уақытша бос ақшалай қаражаттарын тартатын болса, екінші жағынан, бұл қаражаттар есебінен кәсіпорындар мен ұйымдардың әр түрлі қажеттерін қанағаттандыратын арнайы мекеме. Коммерциялық банктің пассивтік операциялық негізінде оның қызметінің жүзеге асырылуы үшін қажетті банк ресурстары жинақталады.

“Банк ресурстары” термині “несиелік ресурсы” қарағанда кең ұғымды білдіреді. Банк ресурстары тек несиелеуге ғана емес, сол сияқты басқа да активтік немесе комиссиондық операцияларды қаржыландыру үшін пайдаланылады.

Жоспарлы экономиканы әкімшіл және әміршіл басқару жүйесі жағдайында банк ісінің ұйымдастырылуында мемлекеттік монополия көрінісі байқалады. Барлық кәсіпорындар, ұйымдар және мекемелер заңды түрде мемлекеттік банк мекемелерінде өздерінің ресурстарын міндетті түрде сақтауға тиіс болды. Банкке кәсіпорындар мен мекемелердің ресурстары іс жүзінде ақысыз тартылды. Тек кооперативтік кәсіпорындарға ғана жартылай мөлшерде төленді. Осындай жағдайларда жалпы мемлекеттік қарыз қор деген экономикалық түсінік қалыптасты. Жалпы мемлекеттік қарыз қор халық шаруашылығын несиелеу үшін банк жүйесі арқылы мемлекеттің ықпалымен жинақталған қаражаттар жиынтығын білдіреді. Демек, олар банк ресуртары болып саналады. Ссудалық қорды орталықтан бөлу сипаты банк ресурстарының құрылымдарына тікелей әсер етті. Ол уақыттары да банк ресурстары меншікті және тартылған қаражаттарға бөлінген. Мұндағы меншікті қаражаттарға: жарғылық, резервтік, негізгі құралдар, амортизациялық және банк ісін дамыту қорлар, ал, тартылған қаражаттарға: мемлекеттік бюджет қаражаты, кәсіпорындардың, ұйымдардың есеп айырысу және ағымдық шоттардағы қаражаттары және халықтың ақшалай жинақтары жатты. Осындай жағдайларда банк ресурстары нарығы қалыптасып, мемлекеттің қарыз қоры осы нарықтың бір бөлігін құрады.



Бүгінгі таңдағы банк ресурстары нарығының құрылуында көптеген ерекшеліктер бар деуге болады. Коммерциялық банктердің қызметінің тұрақтылығы үшін, ең бастысы, олардың баланстары өтімді болу керек, ал оның қамтамасыз етілуі, банктік ресурстар мен несиелік жұмсалымдар арасындағы көлемі және мерзімі бойынша тепе-теңдіктің сақталуын талап етеді.

Банк ресурстары нарығының пайда болуымен қатар бағалы қағаздар нарығы қалыптасады. Сөйтіп банктер жаңа қызмет түрлері ретінде бағалы қағаздармен, факторинг, лизинг және басқа операциялармен тікелей жұмыс жасай бастады. Бұл, яғни банктің ресурстық құрамына тек қана ақшалай қаражаттар емес, сол сияқты тауарлы-материалдық құндылықтар және бағалы қағаздар кіреді дегенді білдіреді. Ұлттық (орталық) банкіміз “банктердің банкі” болып табылатындықтан, коммерциялық банктердің ресурстарының бір бөлігі сол банктен алған ресурстардан да құралады.



Демек, коммерциялық банктер ерекше бір кәсіпорын ретінде делдалдық қызметке байланысты, банктік ресурстар нарығында ақшалай ресурстарды сатып ала отырып, оны қажет ететін кәсіпорынға, ұйымға және халыққа сатып отырады.

Банк ресурстары -бұл банктің пассивтік операциялары негізінде қалыптасқан және барлық активтік операциялар бойынша банк өтімділігін қамтамасыз ету және пайда табу мақсатында орналастыруға бағытталатын банктің меншікті және тартылған қаражаттарының жиынтығы.

Нарықтық қатынастарға өту барысында банктік ресурстарының құрылымында біршама өзгерістер болуда. Меншікті қаражаттар қатарына, біріншіден, коммерциялық банктің акционерлік капиталы, резервтік қоры, сол сияқты қосымша қорлары кіреді. Тартылған қаражаттардың жаңа түріне: Ұлттық банктен және басқа да несиелік мекемелерден алатын несиелер, басқа банктердің, корреспонденттік шоттағы, депозиттік шоттардағы қаражаттары, облигацияларды сатудан түскен қаражаттар, лизингтік операцияларды жүзеге асырғаны үшін алынған тауарлы-материалды құндылықтар жатады.



Коммерциялық банктердің ресурстарының құрылымы олардың мамандануы, әмбебаптығы және қызметінің ерекшеліктеріне қарай ерекшеленеді.

Банк ресурстарының құрылымына мыналар жатады:

1) Банктің меншікті капиталы.

2) Банктің заемдық және тартылған қаражаттары.

Банк ресурстарының құрамындағы меншікті капитал үлесі тартылған қаражаттарға қарағанда өте төмен болғандықтан барлық қаражаттарға деген қажеттілігінің 10%-ға жуық бөлігі өтелсе, ал қалған бөлігі тартылған қаражаттардың үлесіне тиеді.

2004 жылдың 1 қаңтарына берілген мәліметтер бойынша Қазақстандық екінші деңгейдегі банктердің пассивтері, олардың құрылымы мен шамасына қарай 10-кестеде топтастырылған.

10-кесте.

Қазақстандық екінші деңгейдегі банктердің пассивтернің құрылымы мен шамасына топтастырылуы*

млн. теңге

Банктердің аттары Міндеттемелері Меншікті капиталы Барлық пассивтері
1. Қазкоммерцбанкі АҚ 383 359 151 39 265 133 422 624 284
2. ТуранӘлем банкі АҚ 340 308 170 29 670 510 369 978 680
3. Қазақстан Халық Жинақ банкі АҚ 232 454 217 21 100 904 253 555 121
4. Алматы сауда қаржы банкі АҚ 86 669 542 9 083 160 95 752 702
5. БанкЦентркредит АҚ 75 177 638 7 561 962 82 739 600
6. Нұрбанк АҚ 51 287 682 7 123 368 58 411 050
7. Каспийский Банкі АҚ 48 772 598 6 161 812 54 934 410
10-кестенің жалғасы
8. Альянс Банкі АҚ 46 589 193 4 085 889 50 675 082
9. Еуразия банкі АҚ 41 954 490 8 461 110 50 415 600
10. Ситибанк Казахстан АҚ 28 864 535 6 303 720 35 168 255
11. Валют-Транзит банкі АҚ 26 132 978 5 429 518 31 562 496
12. АБН АМРО Казахстан банкі АҚ 25 511 314 5 146 055 30 657 369
13. Темірбанк АҚ 24 249 481 4 413 033 28 662 514
14. HSBC Казахстан банкі ЕБ 17 494 355 2 779 504 20 273 859
15. Қазақстан Наурыз банкі АҚ 15 805 879 2 219 898 18 025 777
16. ТЕХАКАBANK 10 986 409 1 507 108 12 493 517
17. Цеснабанкі АҚ 10 812 320 1 428 783 12 241 103
18. Альфа-банк ЕБ 7 424 480 2 280 476 9 704 956
19. Қазақстандағы Кытай банк ЕБ АҚ 4 185 336 2 450 711 6 636 047
20. Демір Қазақстан банкі АҚ 2 815 026 1 198 976 4 014 002
21. Нефтебанк АҚ 2 622 019 913 606 3 535 625
22. Алма-Ата МБ АҚ 2 009 297 978 905 2 988 202
23. Данабанк АҚ 1 231 666 1 064 945 2 296 611
24. ТПБК АҚ 929 517 1 290 089 2 219 606
25.Лариба-Банкі ББ АҚ 913 270 1 327 307 2 240 577
26. КЗИ банкі АҚ 886 873 2 213 684 3 100 557
27. ТАИБ Казахстан банкі ЕБ АҚ 706 996 1 193 421 1 900 417
28. Қазақстан индустриалды банкі АҚ 647 980 1 119 484 1 767 464
29. Сенімбанкі АҚ 144 537 1 055 273 1 203 310
30. КИБ АҚ 126 340 1 076 970 1 203 310
31. Заман-банкі АҚ 98 316 1 034 446 1 132 762
32. Алаш-банкі АҚ 83 625 1 101 709 1 185 334
33. Пакістан ұлттық банкі ЕБ АҚ 46 656 1 113 635 1 160 291
34. Қазақстан Тұрғынүйжинақ банкі АҚ 15 638 1 508 473 1 524 111

* Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын қадағалау және реттеу жөніндегі ҚР агентігінің есептік материалдарынан

Кестеден көріп отырғанымыздай, банктердің пассивтерінің өсуіне міндеттемелердің артуы, соның ішінде депозитік базаның өсуі ықпал етуде. 2003 жыл бойына екінші деңгейдегі банктердің міндеттемелерінің сомасы 480,9 млрд. теңге немесе 47,6% өскен. Депозиттердің құрылымында салымдарды кепілдендіру жүйесіне мүше-банктерде орналасқан жеке тұлғалардың салымдары 341,5 млрд. теңгені құрады немесе бұл көрсеткіш 2003 жылдың 1 қаңтарымен салыстырғанда 42,4% жоғары. 2004 жылдың 1 қаңтарына екінші деңгейдегі банктердің жиынтық меншікті капиталының мөлшері 44,9% өсіп, 233,6 млрд теңгені құрады.

 


Дата добавления: 2015-09-15; просмотров: 48; Нарушение авторских прав







lektsii.com - Лекции.Ком - 2014-2021 год. (0.012 сек.) Все материалы представленные на сайте исключительно с целью ознакомления читателями и не преследуют коммерческих целей или нарушение авторских прав
Главная страница Случайная страница Контакты